Vidi fonton por Д€iu vorto estu elparolata, kiel Дќi estas skribita

* reiru al [[Artikoletoj pri specifaj temoj]]<hr><br>


'''Cxiu vorto estu elparolata, kiel gxi estas skribita'''
<br>
<br>

'''''1. La Fundamenta Gramatiko'''''

La Fundamenta Gramatiko ne permesas dubojn. Ni vidu la tekston en tri el la kvin lingvoj (simple cxar temas pri la tri lingvoj, kiujn mi povas iomete mastrumi).

La franca versio diras:

'' 9. Chaque mot se prononce absolument comme il est écrit.'' = Cxiu vorto estas elparolata absolute kiel gxi estas skribita.

La angla:

''9. Every word is to be read exactly as written, there are no silent letters.'' = Cxiu vorto devas esti legata precize kiel gxi estas skribita, ne ekzistas neelparolataj literoj.

La germana:

''9. Jedes Wort wird gelesen so wie es geschrieben steht.'' = Cxiu vorto estas legata, tiel kiel gxi estis skribata.

Alivorte, se mi renkontas la vorton "knabo" mi devas legi cxiujn literojn: k n a b o. Same se mi renkontas la vorton "Hamleto", mi devas legi H a m l e t o.

Kio okazas se mi renkontas la kunmetitan vorton "lit-tuko"? Certe mi devas legi l i t t u k o. Cxu mi rajtas elparoli simplige l i t u k o, kiel ekzemple, nordaj italoj emas fari? Certe ne. 

Cxu mi rajtas elparoli ali-simplige l i t: u k o? Same certe, lau mi, ne! (t: = longa t, duobla t elparolata per pli longa sono)

En kelkaj lingvoj, ekzemple en la itala, ekzistas la kontraston inter simplaj kaj duoblaj konsonantoj, ekzemple:

pala /pala/ # palla /pal:a/  [= sxovelilo/pilko]<br>
nono /nono/ # nonno /non:o/  [= nauxa/avo]<br>
caro /karo/ # carro /kar:o/  [= kara/cxaro]<br>
ktp.<br>

Alivorte la duoblaj literoj l:, n:, r: ktp. estas aliaj signifoportaj sonoj (fonemoj) rilate al la simplaj l, n, r. 

Cxu io tia ekzistas en Esperanto? Cxu gxi estis iam teoriumita de Zamenhof 
en la Fundamento? Mi certas, ke ne.

Estas vero, ke en la Fundamento trovigxas la du ekzemploj Anno kaj Sxillero, sed mi emas interpreti ilin kiel necidado en tiu momento fare de Zamenhof pri la maniero trakti la personajn nomojn en Esperanto. Do, laux mi, li sxanceligxis inter plena kaj parta asimilado.

Kontraux tiuj du ekzemploj, rilatantaj al personaj nomoj, staras la tuta Fundamento, en kiu oni ne povas trovi unu alian radikon kun duobla konsonanto. Cxiuj tiaj potencialja duoblaj konsonantoj estis reduktitaj al simplaj konsontantoj.

Malbonege agis PIV kaj aliaj, kiam ili enkondukis radikojn kun tiaj duoblaj konsontantoj, villo, vatto, ktp.  Malbonege agas suomoj, kiu insistas pri la nomo Finnlando por sia lando.

Neniu rajtas devigi parolantojn de Espernato lerni la distingon inter simpla kaj duobla konsonanto (aux vokalo).
<br>

'''''2. Kion fari pri personaj nomoj?'''''

Nuntempe la granda plimulto de la okcidentaj esperantistoj sekvas la regulon de la angla: oni skribu en tekstoj en Esperanto la personajn nomojn, kiel ili estis origine skribitaj, se ili apartenas al latinliteraj lingvoj. Estas tre malfacile konvinki ilin reveni al la mala sistemo: skribi cxion laux la reguloj de la esperanta alfabeto, alivorte laux la perceptata sono.

Oni, do, skribas Renato Corsetti kaj oni ecx ne pensas pri la aliaj eblecoj:

Renato Korseti (Corsetti)<br>
Renato Corsetti [Korseti]<br>.

Mi kredas, ke minimume oni devus indiki la elparolon interkrampe. 

La samo ecx pli validas por nomoj origine ne latinliteraj, kiujn oni transskribas laux la transskribreguloj al la angla.