Д€apitro 1-a - Historio de redaktoj

Renato ĉe 13:03, 3 Okt. 2022

2022-10-03T13:03:28Z

Renato ĉe 20:09, 24 Jan. 2022

2022-01-24T20:09:33Z

Renato ĉe 19:51, 15 Jan. 2022

2022-01-15T19:51:26Z

Renato ĉe 19:47, 15 Jan. 2022

2022-01-15T19:47:59Z

Renato ĉe 17:20, 19 Aŭg. 2021

2021-08-19T17:20:02Z

Renato ĉe 17:18, 19 Aŭg. 2021

2021-08-19T17:18:47Z

Renato ĉe 17:15, 19 Aŭg. 2021

2021-08-19T17:15:01Z

Renato ĉe 10:31, 19 Aŭg. 2021

2021-08-19T10:31:06Z

Renato ĉe 19:10, 31 Jul. 2021

2021-07-31T19:10:28Z

Renato ĉe 19:34, 6 Jul. 2021

2021-07-06T19:34:41Z

@@ Linio 59: / Linio 59: @@
 Por havi kompletan uzeblan vorton en Esperanto vi devas havi vorton konsistantan el la du partoj: ''amik-o'', ''hom-a'', ''ir-as''.
-'''hom manĝ pom''' Ne estas frazo en Esperanto. Vi devas diri '''homo manĝas pomon''' aŭ '''homoj manĝis pomon'''.
+'''hom manĝ pom''' Ne estas frazo en Esperanto. Vi devas diri '''homo manĝas pomon''' aŭ '''homoj manĝis pomojn'''.
 La parto A donas la ĝeneralan signifon kaj la parto B montras la funkcion de la vorto en la frazo. Esperanto funkcias tiel.
-'''C Vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas fermita nombro, alivorte limigita nombro antaŭfiksita [la lig-vortoj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
+'''C Vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas limigita nombro, alivorte limigita nombro antaŭfiksita [la lig-vortoj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
 <br>
 <hr>

@@ Linio 5: / Linio 5: @@
 '''Ĉapitro 1-a:'''
-'''''EN LA BAZO DE ESPERANTO ESTAS LA RADIKO/AŬ BAZA VORTO KAJ LA FINAĴO/AŬ FUNKCIA VORTO'''''<br>
+'''''EN LA BAZO DE ESPERANTO ESTAS LA''''' '''RADIKO/AŬ BAZA VORTO'' '''''KAJ LA''''' '''FINAĴO/AŬ FUNKCIA VORTO'''<br>
@@ Linio 82: / Linio 82: @@
 ''A - subjekto, ĝenerale aganto''<br>
-''B - verbo, ago aŭ stato''<br>
+''B - verbo, ago-vorto aŭ stato-vorto''<br>
 ''C - ĉio cetera (priskiboj aŭ kondiĉoj de la agadoj, manieroj, tempo, ktp.)''
@@ Linio 174: / Linio 174: @@
 * '''Substantivoj/nomoj''', alivorte aĵoj aŭ aferoj, finaĵo O.<br>
-* '''Adjektivoj/kvalit-vortoj''',  alivorte kvalitoj. Ankaŭ la adverboj povas esti konsiderataj en ĉi tiu grupo. Finaĵoj A aŭ E.<br>
+* '''Adjektivoj/kvalit-vortoj''',  alivorte kvalitoj. Ankaŭ la '''adverboj/aŭ kiel-vortoj''' povas esti konsiderataj en ĉi tiu grupo. Finaĵoj A aŭ E.<br>
 * '''Verboj/ago-vortoj aŭ stato-vortoj''', finaĵo I.<br>
-* '''Sen aparta karaktero''' (ligiloj kaj similaj vortetoj), pri kiuj ni parolos aparte.<br>
+* '''Sen aparta signifo-speco''' (ligiloj kaj similaj vortetoj), pri kiuj ni parolos aparte.<br>
 Ni vidu kion signifas la ĉi-supraj radikoj/bazaj vortoj (eĉ se vi ne konas unu el la kvin lingvoj):
@@ Linio 198: / Linio 198: @@
 - aparten' apartenI<br>
-Nuntempaj vortaroj uzas aldoni la rolo-vorton laŭ la kerna signifo de la baza vorto. Ekzemple PIV havas: *abat/o  Estro de abatejo. La steleto signifas, ke temas pri Fundamenta vorto kaj la fina /o, ke la baza signifo de la radiko/baza vorto abat’ estas nomo, kaj poste sekvas tiu signifo: Estro de abatejo.<br>
+Nuntempaj vortaroj kutime aldonas la finaĵon/funkcian vorton laŭ la kerna signifo de la baza vorto. Ekzemple PIV havas: *abat/o  Estro de abatejo. La steleto signifas, ke temas pri Fundamenta vorto kaj la fina /o, ke la baza signifo de la radiko/baza vorto abat’ estas nomo, kaj poste sekvas tiu signifo: Estro de abatejo.<br>
 <br>
 <hr>

@@ Linio 228: / Linio 228: @@
 parol'a = rilata al parolado (parola ekzameno)<br>
 skrib'a = rilata al skribado (skriba ekzameno)<br>
-ferm' = rilata al fermado (ferma ceremonio = ceremonio de fermado / NE ceremonio fermita = ceremonio nur por kelkaj homoj kaj fermita por aliaj)<br>
+ferm'a = rilata al fermado (ferma ceremonio = ceremonio de fermado / NE ceremonio fermita = ceremonio nur por kelkaj homoj kaj fermita por aliaj)<br>
 mal'ferm'a = rilata al malfermado (Malferma sesio de la kongreso = sesio por malfermi la kongreson / NE ceremonio malfermita = ceremonio malfermita al ĉiuj = publika)<br>
 manĝ'a = rilata al manĝado<br>

@@ Linio 229: / Linio 229: @@
 skrib'a = rilata al skribado (skriba ekzameno)<br>
 ferm' = rilata al fermado (ferma ceremonio = ceremonio de fermado / NE ceremonio fermita = ceremonio nur por kelkaj homoj kaj fermita por aliaj)<br>
-mal'ferm'a = rilata la malfermado (Malferma sesio de la kongreso = sesio por malfermi la kongreson / NE ceremonio malfermita = ceremonio malfermita al ĉiuj = publika)<br>
+mal'ferm'a = rilata al malfermado (Malferma sesio de la kongreso = sesio por malfermi la kongreson / NE ceremonio malfermita = ceremonio malfermita al ĉiuj = publika)<br>
 manĝ'a = rilata al manĝado<br>
 ktp.

@@ Linio 269: / Linio 269: @@
 sed oni ne rajtas movi la pecojn interne de la subfrazoj. Oni ne rajtas diri '''''[de nun la signo # montras erarajn kaj neeblajn dirojn]''''':
-#''Homo forta la'' aŭ #''malgrandan hundon la''.
+ekzemple: #''Homo forta la'' aŭ #''malgrandan hundon la''.
 En Esperanto la pozicio de la artikolo ''la'' estas ĉiam antaŭ la vorto(j) al kiu(j) ĝi rilatas.

@@ Linio 63: / Linio 63: @@
 La parto A donas la ĝeneralan signifon kaj la parto B montras la funkcion de la vorto en la frazo. Esperanto funkcias tiel.
-'''C Vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas fermita nombro, alivorte limigita nombro amtaŭfiksita [la lig-vortoj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
+'''C Vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas fermita nombro, alivorte limigita nombro antaŭfiksita [la lig-vortoj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
 <br>
 <hr>
@@ Linio 222: / Linio 222: @@
 - La belo de ĉi tiu knabino estas granda./La agrablo de promenado estas multa.<br>
-''Se la baza rvorto estas aga-stata'', la kvalitvorto signifas “kun la kvalito de  la baza vorto”,
+''Se la baza vorto estas aga-stata'', la kvalitvorto signifas “kun la kvalito de  la baza vorto”,
 ''Ekzemploj'':
@@ Linio 228: / Linio 228: @@
 parol'a = rilata al parolado (parola ekzameno)<br>
 skrib'a = rilata al skribado (skriba ekzameno)<br>
-ferm' = rilata al fermado (ferma ceremonio / NE fermita)<br>
+ferm' = rilata al fermado (ferma ceremonio = ceremonio de fermado / NE ceremonio fermita = ceremonio nur por kelkaj homoj kaj fermita por aliaj)<br>
-mal'ferm'a = rilata la malfermado (Malferma sesio de la kongreso / NE malfermita)<br>
+mal'ferm'a = rilata la malfermado (Malferma sesio de la kongreso = sesio por malfermi la kongreson / NE ceremonio malfermita = ceremonio malfermita al ĉiuj = publika)<br>
 manĝ'a = rilata al manĝado<br>
 ktp.
@@ Linio 267: / Linio 267: @@
 ktp.
-sed oni ne rajtas movi la pecojn interne de la subfrazoj. Oni ne rajtas diri:
+sed oni ne rajtas movi la pecojn interne de la subfrazoj. Oni ne rajtas diri [ de nun la signo * montras erarajn kaj neeblajn dirojn:
-''Homo forta la'' aŭ ''malgrandan hundon la''.
+*''Homo forta la'' aŭ *''malgrandan hundon la''.
 En Esperanto la pozicio de la artikolo ''la'' estas ĉiam antaŭ la vorto(j) al kiu(j) ĝi rilatas.

@@ Linio 87: / Linio 87: @@
 Tio estas la baza principo, kiun oni bone skulptu en sian menson.
-'''''La parto A estas rekonebla per tio, ke la koncernata vorto ne havas apartan finaĵon [preter la normala finaĵo -o de la substantivo].'''''
+'''''Vi facile komprenos, kio estas la parto A, ĉar la vorto ne havas apartan finaĵon [preter la normala finaĵo -o de la nomoj/substantivo].'''''
 '' '''Marko''' manĝas la pomon.<br>''
@@ Linio 97: / Linio 97: @@
 Kiel vi vidas, temas ĉiam pri simplaj vortoj sen aldonaj elementoj [Marko, Jozefo, Vladivostok, mi, neniu], tute aparte sen la -n.
-'''''La parto B estas rekonebla pro tio ke la koncerna vorto havas unu el la verbaj finaĵoj:'''''
+''''Vi facile komprenos, kio estas la parto B, ĉar la vorto havas unu el la verbaj finaĵoj:'''''
 ''Marko '''manĝAS''' la pomon.<br>''
@@ Linio 113: / Linio 113: @@
 ''Marko manĝas '''PER''' forko<br>.''
-N, E, EN, PER estas la ligiloj. Sen tiuj ligiloj oni ne produktas kompreneblajn frazojn en Esperanto. Kion signifus la frazoj:
+N, E, EN, PER estas la ligiloj aŭ lig-vortoj. Sen tiuj ligiloj oni ne produktas kompreneblajn frazojn en Esperanto. Kion signifus la frazoj:
 ''Marko manĝas pomo.<br> ''

@@ Linio 5: / Linio 5: @@
 '''Ĉapitro 1-a:'''
-'''''EN LA BAZO DE ESPERANTO ESTAS LA RADIKO/AŬ BAZA VORTO KAJ LA FINAĴO/AŬ VORTOSPECO'''''<br>
+'''''EN LA BAZO DE ESPERANTO ESTAS LA RADIKO/AŬ BAZA VORTO KAJ LA FINAĴO/AŬ FUNKCIA VORTO'''''<br>
@@ Linio 28: / Linio 28: @@
 <br>
-'''1.3.''' '''''Esperanto estas nur kunmetado de vortelementoj''''' (kaj reguloj por la kunmetado)
+'''1.3.''' '''''Esperanto estas nur kunmetado de vortoj''''' (kaj reguloj por la kunmetado)
 Legu atente kelkajn fojojn kaj meditu pri tio, kion skribis Zamenhof mem (1):
@@ Linio 51: / Linio 51: @@
 '''''1.3.1. Kiel funkcias vortoj en Esperanto'''''
-En Esperanto ĉiu vorto, krom grupo de funkciaj vortoj, konsistas el du partoj;
+En Esperanto ĉiu vorto, krom grupoj de funkciaj vortoj, konsistas el du partoj;
 '''A Baza vorto, tradicie nomata ''radiko'' ''', ekzemple ''hom, amik, tabl, manĝ''
@@ Linio 63: / Linio 63: @@
 La parto A donas la ĝeneralan signifon kaj la parto B montras la funkcion de la vorto en la frazo. Esperanto funkcias tiel.
-'''C Funkciaj vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas fermita nombro, alivorte limigita nombro amtaŭfiksita [la prepozicioj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
+'''C Funkciaj vortoj, kiuj ne bezonas finaĵojn''' estas fermita nombro, alivorte limigita nombro amtaŭfiksita [la lig-vortoj: per, kun, sen,...; la kunligaj vortoj: kaj, aŭ, ...;la pronomoj: mi, vi, li, ...; la numeroj: unu, du, tri, ....; la tabelvortoj, kiu, kiom, ties,... kaj fremdaj nomoj ne en Esperanto] Ni vidos ilin ĉiujn en la postaj lecionoj.
 <br>
 <hr>
@@ Linio 83: / Linio 83: @@
 ''A - subjekto, ĝenerale aganto''<br>
 ''B - verbo, ago aŭ stato''<br>
-''C - ĉio cetera (komplementoj, kondiĉoj de la agadoj, manieroj, tempo, ktp.)''
+''C - ĉio cetera (komplementoj aŭ kondiĉoj de la agadoj, manieroj, tempo, ktp.)''
 Tio estas la baza principo, kiun oni bone skulptu en sian menson.
@@ Linio 166: / Linio 166: @@
 <br>
 <br>
-Bonvolu unue rimarki, ke la ''Universala Vortaro'' ne prezentas vortojn sed '''nur radikojn/bazajn vortojn'''.<br>
+Bonvolu unue rimarki, ke la ''Universala Vortaro'' ne prezentas kompletajn vortojn sed '''nur radikojn/bazajn vortojn'''.<br>
-Kial? Ĉar la radikoj/bazaj vortoj estas pli gravaj ol la vortoj en Esperanto. Se vi konas la radikojn/bazajn vortojn kaj ties signifon, vi povas facile krei amason da vortoj. SED ATENTU, ''ne sufiĉas koni la radikon/bazan vorton, vi devas koni ankaŭ ĝian signifon.''<br>
+Kial? Ĉar la radikoj/bazaj vortoj estas pli gravaj ol la kompletaj vortoj en Esperanto. Se vi konas la radikojn/bazajn vortojn kaj ties signifon, vi povas facile krei amason da vortoj. SED ATENTU, ''ne sufiĉas koni la radikon/bazan vorton, vi devas koni ankaŭ ĝian signifon.''<br>
-Alivorte la radiko/baza vorto mem havas signifon ankaŭ antaŭ ol oni aldonas finaĵon.
+Alivorte la radiko/baza vorto mem havas signifon ankaŭ antaŭ ol oni aldonas finaĵon/rolo-vorton.
 Tiuj signifoj estas de '''kvar specoj''':
@@ Linio 176: / Linio 176: @@
 * '''Adjektivoj/kvalit-vortoj''',  alivorte kvalitoj. Ankaŭ la adverboj povas esti konsiderataj en ĉi tiu grupo. Finaĵoj A aŭ E.<br>
 * '''Verboj/ago-vortoj aŭ stato-vortoj''', finaĵo I.<br>
-* '''Sen aparta karaktero''' (prepozicioj kaj similaj vortetoj), pri kiuj ni parolos aparte.<br>
+* '''Sen aparta karaktero''' (ligiloj kaj similaj vortetoj), pri kiuj ni parolos aparte.<br>
-Ni vidu kion signifas la ĉi-supraj radikoj?bazaj vortoj (eĉ se vi ne konas unu el la kvin lingvoj):
+Ni vidu kion signifas la ĉi-supraj radikoj/bazaj vortoj (eĉ se vi ne konas unu el la kvin lingvoj):
 -  abat'  abatO<br>
@@ Linio 198: / Linio 198: @@
 - aparten' apartenI<br>
-Nuntempaj vortaroj uzas aldoni la finaĵon de la baza signifo de la radiko. Ekzemple PIV havas: *abat/o  Estro de abatejo. La steleto signifas, ke temas pri Fundamenta vorto kaj la fina /o, ke la baza signifo de la radiko/baza vorto abat’ estas substantivo, kaj poste sekvas tiu signifo: Estro de abatejo.<br>
+Nuntempaj vortaroj uzas aldoni la rolo-vorton laŭ la kerna signifo de la baza vorto. Ekzemple PIV havas: *abat/o  Estro de abatejo. La steleto signifas, ke temas pri Fundamenta vorto kaj la fina /o, ke la baza signifo de la radiko/baza vorto abat’ estas nomo, kaj poste sekvas tiu signifo: Estro de abatejo.<br>
 <br>
 <hr>
-'''''KONSILO: KIAM VI LERNAS RADIKON/BAZAN VORTON, ĈIAM LERNU ANKAŬ ĜIAN BAZAN SIGNIFON.'''''
+'''''KONSILO: KIAM VI LERNAS RADIKON/BAZAN VORTON, ĈIAM LERNU ANKAŬ ĜIAN KERNAN SIGNIFON.'''''
 <hr>
 <br>
 KIAL TIO ESTAS GRAVA? <br>
-Ĝi estas grava por la postaj transformoj de la radikoj mem.
+Ĝi estas grava por la postaj transformoj de la bazaj vortoj mem.
-''Se la baza radiko estas substantiva'', ekzemple martel’=martelo, bicikl’=biciklo la verboj martel;i aŭ bicikl'i signifas ‘fari tion, kion oni kutime faras per tiu aĵo aŭ afero’, tio estas martel'i = bati per martelo, bicikl'i = iri per biciklo. La adjektivoj martel'a kaj bicikl'a signifas “rilataj al la martelo kaj al la biciklo”.
+''Se la baza vorto estas noma'', ekzemple martel’=martelo, bicikl’=biciklo la agovortoj martel;i aŭ bicikl'i signifas ‘fari tion, kion oni kutime faras per tiu aĵo aŭ afero’, tio estas martel'i = bati per martelo, bicikl'i = iri per biciklo. La kvalitvortoj martel'a kaj bicikl'a signifas “rilataj al la martelo kaj al la biciklo”.
 ''Ekzemploj'':
@@ Linio 214: / Linio 214: @@
 - la martela bato estas ĝena./la bicikla sidilo estas malkomforta.
-Se la baza radiko estas adjektiva, ekzemple bel’=bela, agrabl’=agrabla, la verboj bel'i kaj agrabl'i signifas bel'i=esti bela, agrabl'i=esti agrabla. La substantivoj bel'o kaj agrabl'o indikas la belecon kaj la agrablecon.
+Se la baza vorto estas kvalit-vorta, ekzemple bel’=bela, agrabl’=agrabla, la stato-vortoj bel'i kaj agrabl'i signifas bel'i=esti bela, agrabl'i=esti agrabla. La nomoj bel'o kaj agrabl'o indikas la belecon kaj la agrablecon.
 ''Ekzemploj'':
@@ Linio 222: / Linio 222: @@
 - La belo de ĉi tiu knabino estas granda./La agrablo de promenado estas multa.<br>
-''Se la baza radiko estas verba'', la adjektivo signifas “kun la kvalito de  la baza radiko”,
+''Se la baza rvorto estas aga-stata'', la kvalitvorto signifas “kun la kvalito de  la baza vorto”,
 ''Ekzemploj'':
@@ Linio 267: / Linio 267: @@
 ktp.
-sed oni ne rajtas movi la pecojn interne de la subfrazaj elementoj. Oni ne povas diri:
+sed oni ne rajtas movi la pecojn interne de la subfrazoj. Oni ne rajtas diri:
 ''Homo forta la'' aŭ ''malgrandan hundon la''.
@@ Linio 274: / Linio 274: @@
 En poemoj kaj kantoj oni povas trovi malofte vortordojn de ĉi tiu speco "harmonia la familio", sed ili estas vere maloftaj kaj pravigitaj per bezono pri akcentoj en difinitaj pozicioj aŭ pri rimaranĝoj.
-''{kruele mordis}'' povas iĝi ''{mordis kruele}''. Kvankam oni metas adverbojn antaŭ la verbojn, al kiuj ili rialtas, oni povas trovi ankaŭ la inversan ordon.
+''{kruele mordis}'' povas iĝi ''{mordis kruele}''. Kvankam oni metas adverbojn antaŭ la verbojn, al kiuj ili rilatas, oni povas trovi ankaŭ la inversan ordon.