Д€apitro 5-a - Historio de redaktoj

Renato ĉe 14:08, 9 Mar. 2022

2022-03-09T14:08:37Z

Renato ĉe 13:21, 31 Jan. 2022

2022-01-31T13:21:46Z

Renato ĉe 13:19, 31 Jan. 2022

2022-01-31T13:19:37Z

Renato ĉe 16:46, 26 Aŭg. 2021

2021-08-26T16:46:29Z

Renato ĉe 19:54, 23 Jun. 2021

2021-06-23T19:54:42Z

Renato ĉe 13:33, 6 Jan. 2021

2021-01-06T13:33:46Z

Renato ĉe 04:14, 4 Jan. 2020

2020-01-04T04:14:36Z

Renato ĉe 03:06, 4 Jan. 2020

2020-01-04T03:06:11Z

Montri ŝanĝojn

Renato ĉe 18:29, 21 Dec. 2018

2018-12-21T18:29:21Z

Renato ĉe 18:11, 21 Dec. 2018

2018-12-21T18:11:51Z

← Antaŭa versio		Kiel registrite je 14:08, 9 Mar. 2022
Linio 169:		Linio 169:
	<br>		<br>

−	~~'''''[[Aldona parto por anglalingvanoj - 5]]'''''~~

	<hr>		<hr>

@@ Linio 27: / Linio 27: @@
 '''5.2. Pri la lig-vortoj'''
-Ni klarigu tuj, ke Zamenhof parolis al rusoj, germnoj kajlernintoj de la latina lingvo, En tiuj lingvoj ''nominativo'' estas la baza vorto kaj ''akuzativo'' estas la vorto laŭ la senco rekta kunligata kun la verbo, ekzemple ''pomon'' en ''Mi mangas pomon''. Ni povus nomi ĝin ''cel-vorto'', ĉar ĝi neniel rilatas al akuzoj kaj akuzadoj.
+Ni klarigu tuj, ke Zamenhof parolis al rusoj, germanoj kaj lernintoj de la latina lingvo. En tiuj lingvoj ''nominativo'' estas la baza vorto kaj ''akuzativo'' estas la vorto laŭ la senco rekte kunligata kun la verbo/agovorto, ekzemple ''pomon'' en ''Mi manĝas pomon''. Ni povus nomi ĝin ''cel-vorto'', ĉar ĝi neniel rilatas al akuzoj kaj akuzadoj.
 Antaŭ ol antaŭeniri pri la diferenco inter “en la domo/en la domon” ni vidu, kiuj estas la lig-vortoj. Ili estas la jenaj vortetoj:

@@ Linio 7: / Linio 7: @@
 '''Ĉapitro 5-a'''
-'''''Kaj jen la prepozicioj aŭ pli kompreneble la funkciaj vortoj aŭ eĉ pli simple la lig-vortoj'''''
+'''''Kaj jen la prepozicioj aŭ pli kompreneble la lig-vortoj'''''
 <br>
 <br>
@@ Linio 26: / Linio 26: @@
 '''5.2. Pri la lig-vortoj'''
 Antaŭ ol antaŭeniri pri la diferenco inter “en la domo/en la domon” ni vidu, kiuj estas la lig-vortoj. Ili estas la jenaj vortetoj:
@@ Linio 36: / Linio 38: @@
 :*'''''Anstataŭ''''' mi venos Marko.
 :*Mi estas '''''antaŭ''''' la domo.
-:*Mi naskiĝis antaŭ 20 jaroj.
+:*Mi naskiĝis '''''antaŭ''''' 20 jaroj.
-:*La banko estas apud la poŝtoficejo.
+:*La banko estas '''''apud''''' la poŝtoficejo.
 :*Ĉe mia onklino mi fartas bone.
 :*Ĉe la tablo estas 4 seĝoj.

@@ Linio 14: / Linio 14: @@
 <br>
-) Ĉiu prepozicio havas en Esperanto difinitan kaj konstantan signifon, kiu fiksas ĝian uzon; sed se ni devas uzi ian prepozicion kaj la rekta senco ne montras al ni, kiun prepozicion ni devas preni, tiam ni uzas la prepozicion ''je'', kiu memstaran signifonne havas; ekz. ĝoj|i je tio, rid|i je tio, enu|o je la patr|uj|o, mal|san|a je la okul|o|j.
+) Ĉiu prepozicio havas en Esperanto difinitan kaj konstantan signifon, kiu fiksas ĝian uzon; sed se ni devas uzi ian prepozicion kaj la rekta senco ne montras al ni, kiun prepozicion ni devas preni, tiam ni uzas la prepozicion ''je'', kiu memstaran signifon ne havas; ekz. ĝoj|i je tio, rid|i je tio, enu|o je la patr|uj|o, mal|san|a je la okul|o|j.
 La klareco neniel suferas pro tio, ĉar en ĉiuj lingvoj oni uzas en tiaj okazoj iun ajn prepozicion, se nur la uzado donis al ĝi sankcion; en la internacia lingvo ĉiam estas uzata en similaj okazoj nur la prepozicio ''je''.
@@ Linio 46: / Linio 46: @@
 :*Jen la teatraĵo de Ŝekspiro.
 :*Mi iras de Londono al Parizo.
-:*La spektaklo de hieraŭ.
+:*La spektaklo de hieraŭ estis bela.
-:*La manĝado de pomoj fare de Marko.
+:*La manĝado de pomoj fare de Marko  estas ofta.
 :*Dum ĉi tiu monato mi vizitos la klubon.
 :*Dum mi restas, vi ne foriru.
@@ Linio 93: / Linio 93: @@
 Ni prenu ekzemple la lastajn 5 frazojn kaj transformu ilin per 'je' kaj per la '-n':
-*La kato kuŝas je la tablo. / La kato kuŝas la tablon.
+*#La kato kuŝas je la tablo. / La kato kuŝas la tablon.
-*La lampo pendas je la tablo. / La lampo pendas la tablon.
+*#La lampo pendas je la tablo. / La lampo pendas la tablon.
-*La telero estas je la tablo. /  La telero estas la tablon.
+*#La telero estas je la tablo. /  La telero estas la tablon.
-*Ni iru je la arbaro. / Ni iru la arbaron.
+*#Ni iru je la arbaro. / Ni iru la arbaron.
-*Ni loĝas je la rivero. / Ni loĝas la riveron.
+*#Ni loĝas je la rivero. / Ni loĝas la riveron.
 Ni vidas, ke tio NE eblas. Fakte la tre precizaj prepozicioj (sub, super, sur, tra kaj trans)  NE povas esti anstatŭigataj per la sence malpreciza 'je. Same la frazoj kun la -n estas komplete sensignifaj.

@@ Linio 7: / Linio 7: @@
 '''Ĉapitro 5-a'''
-'''''Kaj jen la prepozicioj aŭ pli kompreneble la funkciaj vortoj'''''
+'''''Kaj jen la prepozicioj aŭ pli kompreneble la funkciaj vortoj aŭ eĉ pli simple la lig-vortoj'''''
 <br>
 <br>
@@ Linio 25: / Linio 25: @@
 <br>
-'''5.2. Pri la prepozicioj'''
+'''5.2. Pri la lig-vortoj'''
-Antaŭ ol antaŭeniri pri la diferenco inter “en la domo/en la domon” ni vidu, kiuj estas la prepozicioj. Ili estas la jenaj vortetoj:
+Antaŭ ol antaŭeniri pri la diferenco inter “en la domo/en la domon” ni vidu, kiuj estas la lig-vortoj. Ili estas la jenaj vortetoj:
 '''''al, anstataŭ, antaŭ, apud, ĉe, ĉirkaŭ, da, de, dum, ekster, el, en, ĝis, inter, je, kontraŭ, krom, kun, laŭ, malgraŭ, per, po, por, post, preter, pri, pro, sen, sub, super, sur, tra, trans.'''''
@@ Linio 89: / Linio 89: @@
 '''5.3. Pri 'je' kaj la -n'''
-Principe ĉiuj prepozicioj povas esti anstataŭigataj per la prepozicio 'je' aŭ per la akuzativo, SE TIO NE KAŬZAS KOMPREN-PROBLEMOJN.
+Principe ĉiuj lig-vortoj povas esti anstataŭigataj per la lig-vorto 'je' aŭ per la akuzativo, SE TIO NE KAŬZAS KOMPREN-PROBLEMOJN.
 Ni prenu ekzemple la lastajn 5 frazojn kaj transformu ilin per 'je' kaj per la '-n':
@@ Linio 102: / Linio 102: @@
 La prepozicio 'je' estas uzebla kiam la signifo estas malpreciza. La ekzemploj de la Fundamento estas klaraj: ĝoji je tio, ridi je tio, enuo je la patrujo, malsana je la okuloj.
-Krome ĝi estas daŭre uzata por indiki la horojn: ni vidiĝos je la kvara (horo), ĉar oni sentas ke neniu alia prepozicio vere taŭgas (en la kvara, dum la kvara, ĉe la kvara....).
+Krome ĝi estas daŭre uzata por indiki la horojn: ni vidiĝos je la kvara (horo), ĉar oni sentas ke neniu alia lig-vorto vere taŭgas (en la kvara, dum la kvara, ĉe la kvara....).
-Same la -n estu uzata nur tre malofte je la loko de prepozicioj. Ĝi estas uzata por tempaj esprimoj: En la tria de februaro = La trian de februaro.; Dum la posta mateno = La postan matenon.  Kaj ĝi estas uzata por indiki atingon de loko al kiu oni moviĝas. Laŭ la Fundamento: Morgaŭ mi veturos Parizon (aŭ en Parizon). Pro tio la frazo "Ni iru la arbaron" estus komprenata kiel "ni iru en la arbaron" kaj ne "Ni iru tra la arbaro".<b>
+Same la -n estu uzata nur tre malofte je la loko de lig-vortoj. Ĝi estas uzata por tempaj esprimoj: En la tria de februaro = La trian de februaro.; Dum la posta mateno = La postan matenon.  Kaj ĝi estas uzata por indiki atingon de loko al kiu oni moviĝas. Laŭ la Fundamento: Morgaŭ mi veturos Parizon (aŭ en Parizon). Pro tio la frazo "Ni iru la arbaron" estus komprenata kiel "ni iru en la arbaron" kaj ne "Ni iru tra la arbaro".<b>
 <br>
 <hr>
@@ Linio 112: / Linio 112: @@
-'''5.4. Akuzativo (-n) post prepozicioj'''
+'''5.4. Akuzativo (-n) post lig-vortoj'''
-Tio estas ĉiam metebla kiam temas pri prepozicio, kiu indikas lokon sed ne movon al tiu loko. Kompreneble la tuta frazo devas esprimi iun movon.
+Tio estas ĉiam metebla, kiam temas pri lig-vorto, kiu indikas lokon sed ne movon al tiu loko. Kompreneble la tuta frazo devas esprimi iun movon.
 *Mi iras en la ĝardenon.
@@ Linio 127: / Linio 127: @@
-'''5.5. La prepozicioj kiel radikoj'''
+'''5.5. La lig-vortoj kiel radikoj'''
 ''La prepozicioj el la vidpunkto de la ĝenerala lingvo estas ankaŭ radikoj, do pecoj de vortoj kun propra signifo.'' Pro tio ili estas uzataj ankaŭ kun la aldono de prefiksoj kaj sufiksoj.
@@ Linio 135: / Linio 135: @@
 al, anstataŭ, antaŭ, apud, ĉe, ĉirkaŭ, da, de, dum, ekster, el, en, ĝis, inter, je, kontraŭ, krom, kun, laŭ, malgraŭ, per, po, por, post, preter, pri, pro, sen, sub, super, sur, tra, trans.
-La plej uzataj vortoj formitaj el prepozicioj estas:
+La plej uzataj vortoj formitaj el lig-vortoj estas:
 aliĝi = membriĝi al iu kongreso, asocio, ktp.<br>
@@ Linio 159: / Linio 159: @@
 suben = al la subo<br>
-Krome ĉiuj prepozicioj kombiniĝas kun verboj kaj formas kunmetitajn verbojn:
+Krome ĉiuj lig-vortoj kombiniĝas kun verboj kaj formas kunmetitajn verbojn:
 aliri, eliri, eniri, trairi, transiri, preteriri, kuniri, antaŭiri, ĉirkaŭiri, laŭiri. <br>

← Antaŭa versio		Kiel registrite je 13:33, 6 Jan. 2021
Linio 168:		Linio 168:

	'''''[[Aldona parto por anglalingvanoj - 5]]'''''		'''''[[Aldona parto por anglalingvanoj - 5]]'''''
		+
		+	<hr>
		+	<br>
		+
		+	'''''iru al la [[ĉapitro 6-a]]'''''<br>
		+	'''''reiru al la [[ĉapitro 4-a]]'''''

← Antaŭa versio		Kiel registrite je 04:14, 4 Jan. 2020
Linio 167:		Linio 167:
	<br>		<br>

−	'''''[[Aldona parto por anglalingvanoj 5]]'''''	+	'''''[[Aldona parto por anglalingvanoj - 5]]'''''

@@ Linio 9: / Linio 9: @@
 <br>
-'''5.1. Teskto el la Fundamento - 1'''
+'''5.1. Teksto el la Fundamento - 1'''
 <br>
@@ Linio 62: / Linio 62: @@
 Ekzemple ''dika+fingro'' fariĝas ''dik-fingro''.<br>
 En la Plena ilustrita vortaro oni trovas: <br>
-''dikfingro''. fiks fingro, polekso. <br>
+''dikfingro''. dika fingro, polekso. <br>
-''pieda dikfingro''. pirds fiks fingro, halukso.<br>
+''pieda dikfingro''. pieds dika fingro, halukso.<br>
 ''etfingro''. La malgranda fingro;<br>
 ''mezfingro''. meza fingro, la plej longa fingro, kiu troviĝas en la mezo.<br>
@@ Linio 102: / Linio 102: @@
 Tio estis en la monato Majo.<sup>FA3.18</sup> La monato nomiĝas “Majo”. Majo estas identiga priskribo de la vorto monato.<br>
 Esperantisto estas nomata ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon Esperanto. <sup> OV.238 </sup> <br>
-Esperanto estas la propra nomo de la lingvo. Kvankam lingvon havas N-finaĵon, la identiga priskribo ne havu tiun finaĵon.<br>
+Esperanto estas la propra nomo de la lingvo. Kvankam la vorto ''lingvon'' havas N-finaĵon, la identiga priskribo ne havu tiun finaĵon.<br>
 Ĝis morgaŭ li devis ellerni parkere ĉiujn urbojn en la provinco Zelando <sup> FE 3.130 </sup> <br>
 La Florencano Angiolo Bronzino [anĝolo broncino] pentris tiun bildon. <sup>FA1.214</sup><br>
@@ Linio 129: / Linio 129: @@
 . Ekzistas kaj estas praktike uzataj la jenaj ''tri sistemoj'' por trakti la proprajn nomojn en Esperanto:
-a) '''''Plena esperantigo''''', ekzemple:Afriko, Nov-Jorko, Bulonjo-ĉe-Maro.<br>
+a) '''''Plena esperantigo''''', ekzemple: Afriko, Nov-Jorko, Bulonjo-ĉe-Maro.<br>
 b) '''''Parta esperantigo''''', ekzemple: Zamenhof, Gamal Abdel Naser kaj Ban Ki-mun.<br>
 c) '''''Uzo de la originala skribo''''' de la propra nomo, ekzemple Kálmán Kalocsay, Dèng Xiăopíng.<br>

@@ Linio 137: / Linio 137: @@
 . La Akademio de Esperanto konstatas, ke ĉiu el la tri sistemoj menciitaj havas siajn proprajn relativajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn kaj rekomendas:
-.Elektante kaj uzante iun el la prezentitaj sistemoj (depende de la bezonataj celoj en diversaj situacioj) oni ĉiam konsideru kaj pesu la eventualajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn, kiujn povas kaŭzi la uzo de ĉiu sistemo en ĉiu konkreta okazo.
+. Elektante kaj uzante iun el la prezentitaj sistemoj (depende de la bezonataj celoj en diversaj situacioj) oni ĉiam konsideru kaj pesu la eventualajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn, kiujn povas kaŭzi la uzo de ĉiu sistemo en ĉiu konkreta okazo.
 . Indas plu flegi kaj subteni la kutimon plene esperantigi ofte uzatajn proprajn nomojn, precipe kiam temas pri: