19.3. Verboj el substantivoj - Historio de redaktoj

Renato ĉe 19:16, 14 Jul. 2021

2021-07-14T19:16:15Z

Renato ĉe 20:15, 24 Aŭg. 2020

2020-08-24T20:15:32Z

Renato ĉe 20:09, 24 Aŭg. 2020

2020-08-24T20:09:58Z

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La gramatiko de lingvo sen gramatiko

'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VOLRTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ''' En unu el la kursoj ni diskut...'

2020-08-24T20:08:32Z

Nova paĝo kun '* reiru al La gramatiko de lingvo sen gramatiko <hr> '''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VOLRTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ''' En unu el la kursoj ni diskut...'

Nova paĝo

* reiru al [[La gramatiko de lingvo sen gramatiko]]
<hr>
 

'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VOLRTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ'''

En unu el la kursoj ni diskutis pri tio, kion povas signifi la verbo ''ŝeli''. Mi provas nun prezenti la temon iom pli ĝenerale:

vortoj finiĝantaj per o en Esperanto estas nomoj de aferoj, konkretaĵoj, abstraktaĵoj, homoj, bestoj, fenomenoj, agoj, kvalitoj, specoj, individuoj k.t.p.: 
• tablo = nomo de konkretaĵo 
• hundo = nomo de bestospeco 
• virto = nomo de kvalito 
• aĝo = nomo de kvalito/situacio 
• martelo = nomo de ilo 
• Petro = nomo de persono 
• Parizo = nomo de urbo 

Kiam ni faras verbon el tiuj radikoj, la signifo de tiu verbo ne ĉiam estas tuj klara.

'''Tabl-o --> tabl-i''', ekzemple 
Ĉi tiu seĝo tablas por mi, ĉar mi ne havas veran tablon. 
En ĉi tiu okazo la senco, lau mi, estas "funkcii kiel tablo", "fari la laboron de tablo".

'''Hund-o --> hund-i''', ekzemple 
Tiu ŝafido sekvas la mastron tre ameme. Ĝi kvazaŭ hundas. 
En ĉi tiu okazo, laŭ mi, la signifo estas "konduti kiel hundo", "simili al hundo".

'''Virt-o --> virt-i'''. ekzemple 
Mia avino virtas. Ŝi ĉiam kondutas honeste kaj helpeme. 
En ĉi tiu okazo, laŭ mi, "esti virta", "havi la kvaliton de virto".

'''Aĝ-o --> aĝ-i'''. ekzemple 
Mi aĝas tridek jarojn. 
En ĉi tiu okazo, laŭ mi, "esti en la aĝo de", "havi la aĝon de".

'''Martel-o --> martel-i'''. ekzemple 
Mi martelas la najlojn por pendigi bildon sur la muro. 
En ĉi tiu okazo, laŭ mi, "bati per martelo", "Bati".

'''Petr-o --> Petr-i.''' ekzemple 
Hodiaŭ mi Petras. 
En ĉi tiu okazo, laŭ mi, "konduti kiel Petro, esti kiel Petro" (Se Petro kutime venas malfrue, Ankaŭ mi hodiaŭ venas malfrue)

'''Pariz-o --> Pariz-i'''. ekzemple 
En mia vilaĝo oni komencis havi amuzaĵojn kile en Parizo. Ĉi tie ankaŭ ni parizas. En ĉi tiu okazo laŭ mi "Esti kiel Parizo.

'''Resume''', kiam vi formas verbon el substantiva vorto, la signifo emas esti "fari tion, kion oni kutime faras per tiu aĵo: oni normale martelas per martelo kaj brosas per broso", funkciis kiel kurime funkcias riu aĵo: oni biciklas/veturas per biciklo kaj aŭtomobilas/veturas per aŭtomobilo", "esti kiel leono/leoni, agi kiel profesoro/profesori".

'''Sed atentu''', ne ĉiam la signifo estas klara por ĉiuj kaj tuj komprenebla. En tiu okazo en Esperanto aldonu pecetojn por pliklarigi la signifon. Oni ne tablas manĝojn, sed altabligas manĝojn, oni ne simple ŝelas oranĝon, sed ŝenŝeligas ĝin, kaj pli klare oni ne ŝelas vundon per bandaĝo, sed enŝeligas ĝin per bandaĝo.

@@ Linio 4: / Linio 4: @@
-'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VORTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ'''
+'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VORTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTOJ'''
-En unu el la kursoj ni diskutis pri tio, kion povas signifi la verbo ''ŝeli''. Mi provas nun prezenti la temon iom pli ĝenerale:
+En unu el la kursoj ni diskutis pri tio, kion povas signifi la ago-vorto/verbo ''ŝeli''. Mi provas nun prezenti la temon iom pli ĝenerale:
-vortoj finiĝantaj per o en Esperanto estas nomoj de aferoj, konkretaĵoj, abstraktaĵoj, homoj, bestoj, fenomenoj, agoj, kvalitoj, specoj, individuoj k.t.p.:<br>
+vortoj finiĝantaj per -o en Esperanto estas nomoj de aĵoj kaj aferoj, konkretaĵoj, abstraktaĵoj, homoj, bestoj, fenomenoj, agoj, kvalitoj, specoj, individuoj k.t.p.:<br>
 • tablo = nomo de konkretaĵo<br>
 • hundo = nomo de bestospeco<br>
@@ Linio 17: / Linio 17: @@
 • Parizo = nomo de urbo<br>
-Kiam ni faras verbon el tiuj radikoj, la signifo de tiu verbo ne ĉiam estas tuj klara.
+Kiam ni faras ago-vorton/verbon el tiuj nom-vortoj, la signifo de tiu verbo ne ĉiam estas tuj klara.
 '''Tabl-o --> tabl-i''', ekzemple<br>
 Ĉi tiu seĝo tablas por mi, ĉar mi ne havas  veran tablon.<br>
-En ĉi tiu okazo la senco, lau mi, estas "funkcii kiel tablo", "fari la laboron de tablo".
+En ĉi tiu okazo la senco, laŭ mi, estas "funkcii kiel tablo", "fari la laboron de tablo".
 '''Hund-o --> hund-i''', ekzemple <br>
@@ Linio 46: / Linio 46: @@
 En mia vilaĝo oni komencis havi amuzaĵojn kile en Parizo. Ĉi tie ankaŭ ni parizas.<br> En ĉi tiu okazo laŭ mi "Esti  kiel Parizo.
-'''Resume''', kiam vi formas verbon el substantiva vorto, la signifo emas esti "fari tion, kion oni kutime faras per tiu aĵo: oni normale martelas per martelo kaj brosas per broso", funkciis kiel kurime funkcias riu aĵo: oni biciklas/veturas per biciklo kaj aŭtomobilas/veturas per aŭtomobilo", "esti kiel leono/leoni, agi kiel profesoro/profesori".
+'''Resume''', kiam vi formas ago-vorton/verbon el nom-vorto, la signifo emas esti "fari tion, kion oni kutime faras per tiu aĵo: oni normale martelas per martelo kaj brosas per broso", funkciis kiel kutime funkcias tiu aĵo: oni biciklas/veturas per biciklo kaj aŭtomobilas/veturas per aŭtomobilo", "esti kiel leono/leoni, agi kiel profesoro/profesori".
-'''Sed atentu''', ne ĉiam la signifo estas klara por ĉiuj kaj tuj komprenebla. En tiu okazo en Esperanto aldonu pecetojn por pliklarigi la signifon. Oni ne tablas manĝojn, sed altabligas manĝojn, oni ne simple ŝelas oranĝon, sed ŝenŝeligas  ĝin, kaj pli klare oni ne ŝelas vundon per bandaĝo, sed enŝeligas ĝin per bandaĝo.
+'''Sed atentu''', ne ĉiam la signifo estas klara por ĉiuj kaj tuj komprenebla. En tiu okazo en Esperanto aldonu vortojn por pliklarigi la signifon. Oni ne tablas manĝojn, sed altabligas manĝojn, oni ne simple ŝelas oranĝon, sed ŝenŝeligas  ĝin, kaj pli klare oni ne ŝelas vundon per bandaĝo, sed enŝeligas ĝin per bandaĝo.

← Antaŭa versio		Kiel registrite je 20:15, 24 Aŭg. 2020
Linio 4:		Linio 4:


−	'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-~~VOLRTOJ~~ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ'''	+	'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VORTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ'''

	En unu el la kursoj ni diskutis pri tio, kion povas signifi la verbo ''ŝeli''. Mi provas nun prezenti la temon iom pli ĝenerale:		En unu el la kursoj ni diskutis pri tio, kion povas signifi la verbo ''ŝeli''. Mi provas nun prezenti la temon iom pli ĝenerale:

@@ Linio 9: / Linio 9: @@
 vortoj finiĝantaj per o en Esperanto estas nomoj de aferoj, konkretaĵoj, abstraktaĵoj, homoj, bestoj, fenomenoj, agoj, kvalitoj, specoj, individuoj k.t.p.:<br>
-    • tablo = nomo de konkretaĵo<br>
+• tablo = nomo de konkretaĵo<br>
-    • hundo = nomo de bestospeco<br>
+• hundo = nomo de bestospeco<br>
-    • virto = nomo de kvalito<br>
+• virto = nomo de kvalito<br>
-    • aĝo = nomo de kvalito/situacio<br>
+• aĝo = nomo de kvalito/situacio<br>
-    • martelo = nomo de ilo<br>
+• martelo = nomo de ilo<br>
-    • Petro = nomo de persono<br>
+• Petro = nomo de persono<br>
-    • Parizo = nomo de urbo<br>
+• Parizo = nomo de urbo<br>
 Kiam ni faras verbon el tiuj radikoj, la signifo de tiu verbo ne ĉiam estas tuj klara.

19.3. Verboj el substantivoj - Historio de redaktoj

Renato ĉe 19:16, 14 Jul. 2021

Renato ĉe 20:15, 24 Aŭg. 2020

Renato ĉe 20:09, 24 Aŭg. 2020

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La gramatiko de lingvo sen gramatiko '''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VOLRTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ''' En unu el la kursoj ni diskut...'

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La gramatiko de lingvo sen gramatiko

'''KION SIGNIFAS VERBOJ/AGO-VOLRTOJ DERIVITAJ DE SUBSTANTIVAJ/NOM-VORTAJ RADIKOJ''' En unu el la kursoj ni diskut...'