Renato ĉe 15:25, 16 Maj. 2021

2021-05-16T15:25:57Z

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al ĉapitro 13-a

'''La ludo kun -n/sen -n''' Parolantoj de lingvoj kun multaj kazoj [malsamaj finaĵoj de la vortoj} ŝatas uzi la eblecon utiligi tiun fa...'

2021-05-16T14:03:51Z

Nova paĝo kun '* reiru al ĉapitro 13-a <hr> '''La ludo kun -n/sen -n''' Parolantoj de lingvoj kun multaj kazoj [malsamaj finaĵoj de la vortoj} ŝatas uzi la eblecon utiligi tiun fa...'

Nova paĝo

* reiru al [[ĉapitro 13-a]]
 
<hr>

'''La ludo kun -n/sen -n'''

Parolantoj de lingvoj kun multaj kazoj [malsamaj finaĵoj de la vortoj} ŝatas uzi la eblecon utiligi tiun fakton. 
Lingvoj kun multaj kazoj estas ĝenerale sed ne nur la hindaj-eŭropaj lingvoj, la sanskrita, la greka, la latina, la rusa, la germana kaj tiel plu. Esperanto heredis de ili nur unu kazon, la akuzativon: pomo/pomoN. 
Sekve en Esperanto oni povas nur uzi la ĉeeston de la akuzativo aŭ ĝian mankon.

'''Kiel ni vidos tio ne estas necesa por ĉiuj, kaj oni povas esprimi la saman koncepton per aliaj rimedoj, sed oni devas koni ĝin, ĉar oni trovas tion en verkoj en Esperanto.'''

La plej simpla klarigo, pri kiu mi povas pensi estas la jena:

* '''kelkaj verboj montras nur faktojn''' konkretajn, verajn, videblajn per la okuloj, ekzemple:

- mi havas grandaN pomoN 
- mi parolas la ĉinaN lingvoN 
- mi iras ParizoN 
- mi manĝas supoN 
- mi amas belaN knabinoN 

En tiuj frazoj la akuzativo ĉeestas kaj havas sian normalan funkcion ligi la aferon rekte koncernatan de la verbo al la tuta frazo.

* sed ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''ne faktojn sed dezirojn'', ekzemple:

- mi volas, ke mia pomo estu granda 
- mi deziras, ke la ĉina lingvo estu pli facila 
- mi ŝatas, ke mia amata knabino estu inteligenta 
- mi preferas, ke la manĝota supo estu varma 

Tion en Esperanto oni povas ankaŭ diri ĉi tiel, forprenante la pecojn inter krampoj [ ] kaj aldonante la akuzativon al la vortoj, kiuj iĝas rekta celo de la verbo:

- mi volas [, ke] miaN pomoN [estu] granda = mi volas miaN pomoN grandA 
- mi deziras [, ke] la ĉinaN lingvoN [estu] pli facila = mi deziras la ĉinaN lingvoN pli facilA 
- mi ŝatas [, ke] miaN amataN knabinoN [estu] bela = mi ŝatas miaN amataN knabinoN belA 
- mi preferas [, ke] la manĝotaN supoN [estu] varma = mi prefera la manĝotaN supoN varmA 

* kaj ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''nek faktojn nek dezirojn sed transformojn''', ekzemple:

- mi igis anglan virinon, ke ŝi estu mia edzino 
- mi faris libron el fabeloj 
- mi elektis Ĝorĝon, ke li estu prezidanto 
- mi farbis mian ruĝan domon por ke ĝi estu verda 

Tion en Esperanto oni povas ankaŭ diri ĉi tiel:

- mi igis anglan virinon [, ke ŝi estu] mia edzino = mi igis anglanN virinoN miA edzinO 
- mi faris fabelojN librO = mi faris fabelojN librO 
- mi elektis Ĝorĝon [, ke li estu] prezidanto = mi elektis ĜorĝoN prezidantO 
- mi farbis mian ruĝan domon [por ke ĝi estu] verda = mi farbis miaN ruĝaN domoN verdA 

* fine ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''pensojn, imagojn, juĝojn, deklarojn''', ekzemple:

- mi pensas, ke tiu virino estas inteligenta 
- la juĝisto deklaris, ke la krimulo estas kulpa 
- mi supozas, ke Tokio estas granda urbo 

Tion en Esperanto oni povas ankaŭ diri ĉi tiel:

- mi pensas [, ke] tiuN virinoN [estas] inteligenta = mi pensas tiuN virinoN inteligentA 
- la juĝisto deklaris [, ke] la krimuloN [estas] kulpa = la juĝisto deklaris la krimuloN kulpA 
- mi supozas [, ke] TokioN [estas] granda urbo = mi supozas TokioN granda urbo 

***

''Sed Esperanto ne devas sekvi la kutimojn de la parolantoj de hindaj-eŭropaj lingvoj. Ĝi estas fleksebla kaj adaptiĝas al ĉiuj lingvaj kutimoj.Nenio malhelpas fari frazon laŭ la japana vortordo: "Ĝorĝon por ke prezidanto estu li, lin elektas mi."''[japanoj bonvolu korekti]
''Aŭ ni povas diri la samon laŭ la ĉina sistemo: " Mi elektas Ĝorĝon. Li iĝu prezidanto."'' [ĉinoj bonvolu korekti].

Sed por ke tiuj frazoj estu kompreneblaj ankaŭ de nejapanoj kaj neĉinoj, ni povus pensi pri eblaj kompromisoj: "Por ke Ĝorĝo estu prezidanto, mi elektas lin" kaj "Mi elektas Ĝorĝon, ke li iĝu prezidanto", kaj tute ne utiligi la ludon 'kun -n/sen -n'.

Esperanto adaptiĝas al vi ne vi al Esperanto kun iom da atento al homoj en la aliaj partoj de la mondo.

@@ Linio 13: / Linio 13: @@
 La plej simpla klarigo, pri kiu mi povas pensi estas la jena:
-* '''kelkaj verboj montras nur faktojn''' konkretajn, verajn, videblajn per la okuloj, ekzemple:
+* '''''kelkaj verboj montras nur faktojn''''' konkretajn, verajn, videblajn per la okuloj, ekzemple:
 - mi havas grandaN pomoN<br>
@@ Linio 23: / Linio 23: @@
 En tiuj frazoj la akuzativo ĉeestas kaj havas sian normalan funkcion ligi la aferon rekte koncernatan de la verbo al la tuta frazo.
-* sed ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''ne faktojn sed dezirojn'', ekzemple:
+* sed ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''''ne faktojn sed dezirojn''''', ekzemple:
 - mi volas, ke mia pomo estu granda<br>
@@ Linio 37: / Linio 37: @@
 - mi preferas [, ke] la manĝotaN supoN [estu] varma = mi prefera la manĝotaN supoN varmA<br>
-* kaj ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''nek faktojn nek dezirojn sed transformojn''', ekzemple:
+* kaj ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''''nek faktojn nek dezirojn sed transformojn''''', ekzemple:
 - mi igis anglan virinon, ke ŝi estu mia edzino<br>
@@ Linio 52: / Linio 52: @@
-* fine ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''pensojn, imagojn, juĝojn, deklarojn''', ekzemple:
+* fine ekzistas aliaj verboj, kiuj montras '''''pensojn, imagojn, juĝojn, deklarojn''''', ekzemple:
 - mi pensas, ke tiu virino estas inteligenta <br>
@@ Linio 70: / Linio 70: @@
 ''Aŭ ni povas diri la samon laŭ la ĉina sistemo: " Mi elektas Ĝorĝon. Li iĝu prezidanto."'' [ĉinoj bonvolu korekti].
-Sed por ke tiuj frazoj estu kompreneblaj ankaŭ de nejapanoj kaj neĉinoj, ni povus pensi pri eblaj kompromisoj: "Por ke Ĝorĝo estu prezidanto, mi elektas lin" kaj "Mi elektas Ĝorĝon, ke li iĝu prezidanto", kaj tute ne utiligi la ludon 'kun -n/sen -n'.
+''Sed por ke tiuj frazoj estu kompreneblaj ankaŭ de nejapanoj kaj neĉinoj, ni povus pensi pri eblaj kompromisoj:'' "Por ke Ĝorĝo prezidanto estu, lin elektas mi" ''kaj'' "Mi elektas Ĝorĝon, ke li iĝu prezidanto", ''kaj tute ne utiligi la ludon 'kun -n/sen -n'.''
-Esperanto adaptiĝas al vi ne vi al Esperanto kun iom da atento al homoj en la aliaj partoj de la mondo.
+'''''Esperanto adaptiĝas al vi ne vi al Esperanto kun iom da atento al homoj en la aliaj partoj de la mondo.'''''

Aparta aldono por azianoj - Historio de redaktoj

Renato ĉe 15:25, 16 Maj. 2021

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al ĉapitro 13-a '''La ludo kun -n/sen -n''' Parolantoj de lingvoj kun multaj kazoj [malsamaj finaĵoj de la vortoj} ŝatas uzi la eblecon utiligi tiun fa...'

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al ĉapitro 13-a

'''La ludo kun -n/sen -n''' Parolantoj de lingvoj kun multaj kazoj [malsamaj finaĵoj de la vortoj} ŝatas uzi la eblecon utiligi tiun fa...'