Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La bona vorto de la tago

''radiko: ''metod-
''baza vorto:'' '''metod-o'''
''difino: '' Pripensita aro da manieroj por atingi iun cel...'

2016-05-03T16:55:15Z

Nova paĝo kun '* reiru al La bona vorto de la tago <hr> <hr> ''radiko: ''metod- ''baza vorto:'' '''metod-o''' ''difino: '' Pripensita aro da manieroj por atingi iun cel...'

Nova paĝo

* reiru al [[La bona vorto de la tago]]
<hr>
 

<hr>
 
''radiko: ''metod- 
''baza vorto:'' '''metod-o''' 

''difino: '' Pripensita aro da manieroj por atingi iun celon. 

''ekzemploj:'' Mi instruas Esperanton per rekta metodo. — Ĉi tiu libro estas senmanka, metoda kaj tre taŭga instruilo por instruistoj de Esperanto. — Ni ĉiuj okupiĝis pri dokumentado de la metodaro, necesa por instruado. — Li estas metodosciencisto, fakulo pri metodoscienco. 

''angle:'' method, methodology 
''ĉine:'' 方法 
''france:'' (une) méthode ; '''~a''' = méthodique; '''~e''' méthodiquement; '''~aro''' = l'ensemble des méthodes; '''~o-scienco''' = (la) méthodologie; '''~o-scienc-isto''' = méthodologiste. 
''germane:'' Methode 
''hispane:'' método 
''hungare:'' módszer, metódus 
''portugale:'' método; '''~a''' = metódico<nowiki>; </nowiki>'''~e''' = metodicamente 
''ruse:'' метод, способ; '''~а''' = методический, методичный; '''~е''' = методически, методично 

<hr>
 
''radiko: ''metr- 
''baza vorto:'' '''metr-o''' 

''difino: '' Baza unuo de la metra mezura sistemo; mezuro por longo, larĝo, alto. 

''ekzemploj:'' Unu metro konsistas el 100 centimetroj. — Ĉi tiu breto estas longa tri metrojn. — Pri tiu ĉambro mi kalkulis dek kvin kvadratajn metrojn. — Li metre mezuris la longon. — Mi loĝas dek kilometrojn sude. 

''angle:'' metre (100 centimetres) 
''ĉine:'' 米，公尺（长度，高度，宽度的单位） 
''france:'' (un, le) mètre ; '''~a''' = métrique; '''~e''' = en mètre; '''kvadrat-a ~o''' = (un) mètre carré; '''kilometr-o''' = '''mil~o''' = (un) kilomètre; '''dek kilometr-o-j-n''' = à dix kilomètres. 
''germane:'' Meter 
''hispane:'' metro (longitud) 
''hungare:'' méter 
''portugale:'' metro; '''~a''' = métrico<nowiki>; </nowiki>'''kvadrata ~o''' = metro quadrado 
''ruse:'' метр; '''~а''' = метрический, метровый 

<hr>
 
''radiko: ''mez- 
''baza vorto:'' '''mez-o''' 

''difino: '' Pozicio same distanca de ambaŭ finoj; en la literaro "abcde" c estas en la mezo; (meza: en la mezo; ne ekstrema) 

''ekzemploj:'' Mi loĝas en la mezo de la urbo. —— Ŝi ĵus finis mezan lernejon. — Estis la mezo de vojaĝo kiam mi rememoris, ke mi forgesis preni mian kuracilon. — Mi vekiĝis meze de la nokto. — Ni interkonsentis renkontiĝi tagmeze (je la dek-dua horo). — Inter faro kaj rakonto staras meze granda monto. 

''angle:'' middle, center, centre 
''ĉine:'' 中，中部，中间，平均 
''france:'' (un, le) milieu ; '''~a''' = moyen, médian ; '''~e''' = moyennement, au milieu; '''~e de''' = au milieu de; '''tag~e''' = à midi; '''~nokto''' = minuit; '''~nombro''' = (une) moyenne; '''~voj-e''' = à mi-chemin. 
''germane:'' Mitte 
''hispane:'' mitad, medio 
''hungare:'' közép 
''portugale:'' meio; '''~a''' = médio; '''~aĝa''' = de meia-idade; '''~e de''' = no meio de; '''~lernejo''' = escola secundária; '''~nombro''' = média; '''tag~o''' = meio-dia; '''nokto~o''' = meia-noite 
''ruse:'' середина; '''~а''' = средний, серединный; '''~е''' = средне, в середине 

<hr>
 
''radiko: ''mi 
''baza vorto:'' '''mi''' 

''difino: '' vorto, kiu montras la parolanton mem 

''ekzemploj:'' Mi kaj vi neniam konsentos. — Mia edzino estas venanta. — Mia mio estas miaj internaj sentoj. — Mi min rigardas en la granda spegulo. — La amikoj de miaj amikoj estas miaj amikoj. 

''angle:'' I; '''~n''' = me; '''~a''' = my 
''ĉine:'' 代名词：我，指说话者 
''france:'' je, moi ; '''~n''' = me, m' ; '''~a''' = mon, ma; '''~a-j''' = mes. 
''germane:'' ich 
''hispane:'' yo (pronombre personal) 
''hungare:'' én 
''portugale:'' eu; '''~a''' = meu, minha 
''ruse:'' я; '''~а''' = мой 

<hr>
 
''radiko: ''miks- 
''baza vorto:'' '''miks-i''' 

''difino: '' kunigi (unu tra la alia) per movoj (per skuado, per kirlado,...); (inter)miksi: (figure:) konfuzi 

''ekzemploj:'' Li miksis la kartojn antaŭ la ludo. — Zorgu vian laboron kaj ne miksu vin en alian. — Miksu farunon kun lakto kaj ovoj. — Tiu ĉi salato estas miksaĵo de legomoj kaj kokidaĵo. — Ŝi donacis al mi miksilon por trinkaĵoj. — Nia ĝojo estis miksita kun bedaŭro. — Mi verŝajne miksis la signifon de du vortoj. — Ili erare intermiksis du projektojn. — Ne enmiksiĝu en la aferon! 

''angle:'' to mix 
''ĉine:'' 混合 
''france:'' mêler, mélanger ; '''~o''' = (un) mélange ; '''~a''' = mixte (technique); '''~aĵo''' = (une) mixture, (un) mélange; '''~ilo''' = (un) mélangeur, mixeur; '''~ita''' = mélangé(e), mixé(e); '''inter~i''' = entremêler, emmêler, embrouiller; '''en~iĝi''' = s'immiscer; '''mal~i''' = séparer, trier. 
''germane:'' vermischen, -mengen, mixen 
''hispane:'' mezclar 
''hungare:'' kever, mixel 
''portugale:'' mexer, misturar; confundir; '''~o, ~aĵo, ~ado''' = mistura; '''~iĝi''' = misturar-se; '''en~iĝi''' = misturar-se no meio de<nowiki>; </nowiki>'''inter~i''' = trocar erradamente; '''~ilo''' = misturador (utensílio, aparelho)<nowiki>; </nowiki>'''sen~a''' = puro, sem mistura 
''ruse:'' смешивать, перемешивать;'''~о''' = смешивание, перемешивание 

<hr>
 
''radiko: ''mil 
''baza vorto:'' '''mil''' 

''difino: '' 1000; dumil: 2000; mil du: 1002; dumil okcent: 2800 

''ekzemploj:'' Mil miloj faras milionon. — Li estas la mila sur la listo. — Mil jaroj (aŭ milo da jaroj) estas mil-jar-o/jar-milo. — Pli kutime oni uzas la formon jar-milo, tio estas milo de jaroj, ekzemple: ni estas en la dumil-dektri-a jaro, do en la tria jar-milo. — Ĉiuj milionoj konsistas el milonoj. — Tio valoras miloble pli. 

''angle:'' thousand 
''ĉine:'' 千：dumil两千；mil du 1002，dumil okcent 2800 
''france:'' mille ; '''~a''' = millième ; '''~o''' = (un) millier; '''~on-o''' = (un) millième; '''~jar-o''' = (une) durée de mille ans; '''jar~o''' = (un, le) millénaire; '''~obl-e''' = multiple par mil, mille fois. 
''germane:'' tausend 
''hispane:'' mil (número) 
''hungare:'' ezer 
''portugale:'' mil; '''~o''' = milhar; '''~a''' = milésimo (ordinal); '''~e''' = em milésimo lugar; '''~oble''' = mil vezes ; '''~ono''' = milésimo (fração); '''~ope''' = de mil em mil 
''ruse:'' тысяча (числ); '''~о''' = тысяча (сущ); '''~а''' = тысячный 

<hr>
 
''radiko: ''mild- 
''baza vorto:'' '''mild-a''' 

''difino: '' ne akra por la sensoj; malsevera; varmeta (vetero) 

''ekzemploj:'' Milda voĉo de patrino dormigis la bebon (infaneton). — Mi esperas, ke tio mildigos la aferon. — Ŝia milda rigardo montris, ke ŝi amas min. — Vi kantis milde kaj klare. — Ili parolis malmildajn vortojn. — Tio montras la mildecon kaj afablecon de mia avino. 

''angle:'' soft, mild 
''ĉine:'' 温和的 
''france:'' doŭ(-ce), clément(e) ; '''~e''' = doucement, avec légèreté; '''~ec-o''' = (la) douceur, l'aménité; '''~igi''' = adoucir, atténuer, tempérer; '''mal~a''' = dur(e), brut(e), sévère. 
''germane:'' mild(e,r,s) 
''hispane:'' suave, manso, cálido (algo que no irrita los sentidos) 
''hungare:'' lágy, kedves 
''portugale:'' suave; meigo, manso; '''~igi''' = amenizar, suavizar<nowiki>; </nowiki>'''frap~igilo''' = para-choque; '''mal~a''' = bruto, áspero 
''ruse:'' тихий, мягкий; '''~е''' = тихо, мягко 

<hr>
 
''radiko: ''milion- 
''baza vorto:'' '''milion-o''' 

''difino: '' mil miloj; 1 000 000 

''ekzemploj:'' Tiu urbo enhavas milionon da loĝantoj. — Kiel riĉa homo, li estas plurmilionulo. — El multaj kaj multaj milonoj fariĝas milionoj. 

''angle:'' million 
''ĉine:'' 百万 
''france:'' (un) million ; '''~a''' = millionnième; '''~on-o''' = un millionième (fraction); '''~ulo''' = (un) millionnaire. 
''germane:'' Million 
''hispane:'' millón (número) 
''hungare:'' millió 
''portugale:'' milhão 
''ruse:'' миллион; '''-а''' = миллионный 

<hr>
 
''radiko: ''milit- 
''baza vorto:'' '''milit-i''' 

''difino: '' per multaj homoj kaj armiloj batali kontraŭ malamika lando (aŭ kontraŭ enlandaj malamikoj) 

''ekzemploj:'' Tiuj du landoj denove komencis militi unu kontraŭ la alia. — Unu soldato militon ne faras. — Ĉi-monate komenciĝis militaj preparadoj. — Ili volas milite pligrandigi sian teritorion. — La militestro estis murdita. — Militistojn nenio timigis, ili restis en siaj lokoj. — Vi ne sukcesos almiliti mian animon. — Ni spertis du mondmilitojn. 

''angle:'' to wage war, be at war; '''o''' = a war 
''ĉine:'' 战争 
''france:'' guerroyer, faire la guerre ; '''~o''' = (une) guerre,(des) hostilités; '''~a''' = militaire; '''~e''' = par la guerre; '''~isto''' = (un) militaire; '''al~i''' = conquérir; '''mond~o''' = (une) guerre mondiale. 
''germane:'' Krieg führen 
''hispane:'' guerrear, estar en guerra, hacer la guerra 
''hungare:'' háborúzik 
''portugale:'' guerrear; '''~a''' = militar (relativo à guerra), bélico; '''~o''' = guerra; '''~anto''' = combatente, beligerante; '''~arto''' = estratégia militar; '''~ema''' = belicoso, guerreiro; '''~estro''' = comandante geral (numa guerra); '''~isto''' = militar (indivíduo), soldado; '''~istaro''' = tropa, exército; '''al~i''' = conquistar; '''mond~o''' = guerra mundial; '''~ŝipo''' = navio de guerra 
''ruse:'' воевать, сражаться; '''~о''' = война; '''~а''' = военный; '''~е''' = воинственно 

<hr>
 
''radiko: ''minut- 
''baza vorto:'' '''minut-o''' 

''difino: '' 60 sekundoj; 60-ono de horo [mezuro por tempo] 

''ekzemploj:'' Mi venos post dek minutoj. — Minuton! Bonvolu iomete atendi. — La minuta montrilo baldaŭ estos tute malsupre. — Minute kreskanta projekto ne konkretiĝos. — Ĉu vi povas minuti la diferencajn taskojn. 

''angle:'' minute (60 seconds) 
''ĉine:'' 分，一分有六十秒 
''france:'' (une) minute ; '''~i''' = minuter; '''~a''' = de(s) minute(s); '''~e''' = en une minute, à la minute. 
''germane:'' Minute 
''hispane:'' minuto 
''hungare:'' perc 
''portugale:'' minuto<nowiki>; </nowiki>'''~a''' = que dura um minuto; '''~e''' = por um minuto 
''ruse:'' минута; '''~а''' = минутный; '''~е''' = в (одну) минуту, за (одну) минуту. 

<hr>
 
''radiko: ''mir- 
''baza vorto:'' '''mir-i''' 

''difino: '' esti surprizita (ĉar io okazis, pri kio oni pensis, ke ĝi ne okazos aŭ ne povas okazi) 

''ekzemploj:'' Mi miris pri kelkaj kutimoj de tiu lando. — Mi mire rigardis la montojn. — Ĉi tiu konstruaĵo estas arĥitektura miraĵo. — Ŝia konduto min mirigis. Lia saniĝo estis miriga afero. — Ŝia malfermita buŝo montris miregon. — Lumturo de la antikva urbo Aleksandrio estas unu el la sep mirindaĵoj de la mondo. — Esperanto estas mirinde facila por lerni. 

''angle:'' to wonder, be surprised 
''ĉine:'' 惊讶，诧异 
''france:'' s'étonner, être surpris(e) ; '''~o''' = (une) surprise, (un) étonnement, émerveillement ; '''~a''' = étonné(e), surpris(e); '''~e''' = avec étonnement; '''~eg-o''' = (une) stupéfaction; '''~inda''' = merveilleŭ(-euse), enchanteur(-ersse); '''~ind-aĵo''' = (une) merveille; '''~igi''' = émerveiller, étoner 
''germane:'' sich wundern 
''hispane:'' admirarse, sorprenderse 
''hungare:'' csodálkozik 
''portugale:'' admirar-se; estranhar; '''~o''' = admiração, espanto; '''~ego''' = estupefação; '''~igi''' = maravilhar; '''~inda''' = admirável, maravilhoso; '''~aĵo''' = maravilha; '''~infano''' = criança-prodígio; '''~lando''' = país das maravilhas; '''~rakonto''' = conto-de-fadas, história da carochinha 
''ruse:'' удивляться, изумляться; '''~о''' = удивление, изумление; '''~а''' = удивлённый, изумлённый 

<hr>
 
''radiko: ''mister- 
''baza vorto:'' '''mister-o''' 

''difino: '' afero kaŝita aŭ neklarigebla 

''ekzemploj:'' Lia morto ĝis nun restis mistero. — Iu mistera forto venigis min ĉi tien. — Ŝi ĉiam kondutas tre mistere. — Mi vidas neniun misteraĵon en tiu ĉi kontrakto. 

''angle:'' mystery; '''~a''' = mysterious 
''ĉine:'' 神秘 
''france:'' (un) mystère ; '''~a''' = mystérieŭ(-euse) ; '''~e''' = mystérieusement; '''~aĵo''' = (un) mystère. 
''germane:'' Mysterium, unerklärliches Geheimnis 
''hispane:'' misterio 
''hungare:'' hittitok, misztérium 
''portugale:'' mistério; '''~a''' = misterioso; '''~e''' = misteriosamente 
''ruse:'' тайна; '''~а''' = таинственный; '''~е''' = таинственно 

<hr>
 
''radiko: ''modern- 
''baza vorto:'' '''modern-a''' 

''difino: '' laŭ la opinioj, normoj, postuloj de la nuna tempo 

''ekzemploj:'' La modernaj tempoj en Eŭropo komenciĝis, kiam finiĝis la Orienta Imperio en la urbo Kostantinopolo. - Ĉi tiuj modernaj mebloj tre taŭgos al nia apartamento. — Mi tre ŝatas modernan arton. — La loĝejo plenumas ĉiujn postulojn de moderneco. — Ni intencas modernigi la retpaĝon. — La domo estis ne nur malnova, sed ankaŭ malmoderna. 

''angle:'' modern 
''ĉine:'' 现代 
''france:'' moderne; '''~ec-o''' = (la) modernité; '''~igi''' = moderniser; '''mal~a''' = ancien(ne), surrané(e); '''~ismo''' = (le) modernisme. 
''germane:'' modern(e,r,s) 
''hispane:'' moderno 
''hungare:'' modern, korszerű 
''portugale:'' moderno; '''~aĵo''' = modernismo (em geral); '''~eco''' = modernidade; '''~isto''' = modernista; '''maléa''' = antiquado 
''ruse:'' современный 

<hr>
 
''radiko: ''mol- 
''baza vorto:'' '''mol-a''' 

''difino: '' se la formo estas facile ŝanĝebla per premado (freŝe bakita pano, lano kaj lanugo estas molaj, sed malnova pano, vitro kaj ŝtono estas malmolaj) 

''ekzemploj:'' La fruktoj estas molaj, do eblas manĝi ilin. — Mi preferas mole kuiritajn ovojn. — La infano manĝis molaĵon de la pano (panmolon). — Ĉu la moleco de la lito estas sufiĉa? — La tero moliĝis pro multe da pluvo. — Mi ŝatas molajn ombrojn en tiu pentraĵo. — Mola akvo pli taŭgas por lavado. — Ŝia koro estas tre mola! — Mi ne scias, ĉu via pardonpeto moligos lian koron. — Kun edzo plej malmola estas pli bone ol sola. 

''angle:'' soft 
''ĉine:'' 软：freŝe bakita pano, lano kaj lanugo estas molaj, sed malnova pano, vitro kaj ŝtono estas malmola. 新烤面包，舌头，绒毛是软的，而老面包，玻璃和矼头是硬的 
''france:'' mou, mol(le), moelleŭ(-euse), tendre ; '''~e''' = mollement; '''pan~aĵo''' = (la) mie de pain; '''~ec-o''' = (la) molesse, tendresse; '''~igi''' = (r)amollir; '''~iĝi''' = s'ammolir, s'attendrir; '''mal~a''' = dur(e); '''mal~ec-o''' = (la) dureté. 
''germane:'' weich(e,r,s) 
''hispane:'' suave, blando 
''hungare:'' puha 
''portugale:'' mole, fofo<nowiki>; </nowiki>'''~e''' = molemente<nowiki>; </nowiki>'''~aĵo''' = miolo, polpa; '''~eco''' = moleza; '''~igi''' = amolecer (tornar mole); '''~iĝi''' = amolecer (tornar-se mole); '''mal~a''' = duro 
''ruse:'' мягкий; '''~е''' = мягко 

<hr>
 
''radiko: ''moment- 
''baza vorto:'' '''moment-o''' 

''difino: '' tempo-punkto; mallong(eg)a tempodaŭro 

''ekzemploj:'' Dum unu momento al mi ŝajnis, ke mi vidas mian mortintan amikon. — Venas saĝo post la ĝusta momento. — Momente ĉio malaperis. — Ĉiumomente alvenis novaj gastoj. — Ni jam komencu nun prepariĝi por la vojaĝo, ĉar mi ne ŝatas ĉion fari lastmomente. — Ĉiuj malfeliĉoj estis sammomentaj. 

''angle:'' a moment, an instant 
''ĉine:'' 短时间，片刻，瞬间 
''france:'' (un) moment, instant ; '''~a''' = momentané, éphémère, instantané(e) ; '''~e''' = en un instant; '''ĉiu~e''' = à chaque instant; '''last~e''' = au dernier moment; '''sam~a''' = simultané(e); '''sam~igi''' = synchroniser. 
''germane:'' Augenblick 
''hispane:'' momento (tiempo) 
''hungare:'' pillanat, momentum 
''portugale:'' momento; '''~a''' = momentâneo; '''~e''' = momentaneamente; '''~on!''' = um momento!; '''ĉiu~e''' = a todo momento; '''last~e''' = no último momento; '''sam~a''' = simultâneo 
''ruse:'' момент; '''~а''' = моментальный, мгновенный; '''~е''' = моментально, мгновенно 

<hr>
 
''radiko: ''mon- 
''baza vorto:'' '''mon-o''' 

''difino: '' Tio, per kio oni pagas [dolaroj, eŭroj, dinaroj, rupioj, enoj,...]; monbileto: papera mono; monero: metala mono 

''ekzemploj:'' Tempo estas mono. — Pli bone homo sen mono, ol mono sen homo. — Li donis al mi kelkajn monajn paperetojn. — Unu monero ne faras monon. — Fine de la milito li estis tute senmona. — Mi faros tre mondonan laboradon. — Kie estas la monŝanĝejo, mi petas? 

''angle:'' money, cash 
''ĉine:'' 钱，货币 
''france:'' monnaie, (l')argent ; '''~a''' = pécuniaire, monétaire; '''~ero''' = (une) pièce de monnaie; '''~don-a''' = qui rapporte, rentable; '''sen~a''' = sans le sou; '''~ŝanĝ-ejo''' = (un) bureau de change. 
''germane:'' Geld 
''hispane:'' dinero 
''hungare:'' kéz 
''portugale:'' dinheiro; moeda (de um país); '''~ujo''' = carteira (de dinheiro); '''~ero''' = moeda (de metal); '''~dona''' = lucrativo; '''~kesto, ~ŝranko''' = cofre, caixa-forte; '''~helpo''' = subvenção; '''~ludo''' = jogo a dinheiro; '''~ŝanĝo''' = câmbio (operação); '''~ŝanĝejo''' = casa de câmbio; '''sen~a''' = sem dinheiro 
''ruse:'' деньги; '''~а''' = денежный 

<hr>
 
''radiko: ''monat- 
''baza vorto:'' '''monat-o''' 

''difino: '' 30, 31, 28 aŭ 29 tagoj; 12-ono de jaro; 

''ekzemploj:'' Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas la kvara. — Post tri monatoj estos la edziĝo. — Ŝi fordonis al li la monatan pagon por la ĉambreto. — Ĉiumonate mi legas kun plezuro la retan version de la gazeto Kontakto. — Tio estas sesmonata kurso, do ankaŭ duonjara. — Ni decidis, ke okazos trimonataj kunvenoj por vivigi nian asocion. 

''angle:'' month 
''ĉine:'' 月，一年有十二月 
''france:'' (un) mois : '''~a''' = mensuel(le); '''~e''' = mensuellement; '''ĉiu~e''' = (lors de) chaque mois, tous les mois; '''ses~a''' = semestriel(le); '''tri~a''' = trimestriel(le). 
''germane:'' Monat 
''hispane:'' mes 
''hungare:'' hónap 
''portugale:'' mês; '''~a, ĉiu~a''' = mensal; '''~e, ĉiu~e''' = mensalmente; '''~aĵo''' = menstruação, regras; '''~pago''' = mensalidade 
''ruse:'' месяц; '''~а''' = месячный 

<hr>
 
''radiko: ''mond- 
''baza vorto:'' '''mond-o''' 

''difino: '' Nia Tero kun ĉio kaj ĉiuj sur ĝi. 

''ekzemploj:'' Troviĝas bonaj homoj en la mondo. — Mono mondon regas. — La komercado iĝas monda, eĉ tutmonda. — Li fariĝis monde konata. — En 1914 komenciĝis terura mondmilito. — Anstataŭ tutmonda lingvo, Zamenhof nomis la lingvon internacia lingvo. 

''angle:'' world 
''ĉine:'' 世界，我们的地球及地上的一切 
''france:'' (le) monde, (l')univers, (la) société ; '''~a''' = mondial(e), séculier(-ère), terrestre; '''tut~a''' = universel(le); '''~e''' = mondialement; '''~milito''' = (une) guerre mondiale; '''tut~ig-o''' = globalisation. 
''germane:'' Welt 
''hispane:'' mundo 
''hungare:'' világ 
''portugale:'' mundo<nowiki>; </nowiki>'''~a''' (= '''tut~a)''' = mundial; '''~a''' = mundano; '''~e''' = mundialmente; '''~eco''' = mundanismo; mundialismo; '''~umo''' = alta roda, alta sociedade; '''~fama''' = famoso mundialmente; '''~parto''' = parte do mundo; '''~milito''' = guerra mundial; '''tut~igo''' = globalização 
''ruse:'' мир, свет; '''~а''' = мировой 

<hr>
 
''radiko: ''mont- 
''baza vorto:'' '''mont-o''' 

''difino: '' Tera kaj roka altaĵo (centojn aŭ milojn da metroj alta). 

''ekzemploj:'' Belaj rakontoj el trans la montoj. — Inter faro kaj rakonto staras meze granda monto. — La montaj vojoj multe turniĝas. — Mi loĝas en monteta regiono. — La montaranoj ne timas, kiam neĝas. — Somere li faros monto-grimpadon en la nordaj montoj. 

''angle:'' mountain 
''ĉine:'' 山 
''france:'' (une) montagne, (un) mont ; '''~a''' = de la montagne; '''~et-o''' = (une) colline; '''~aro''' = la montagne, (un) massif montagneŭ; '''~(ar)ano''' = (un) montagnard; '''~grimp-ad-o''' = l'alpinisme; '''inter~o''' = (un) col 
''germane:'' Berg 
''hispane:'' monte, montaña 
''hungare:''hegy 
''portugale:'' monte, montanha; '''~a''' = montês; '''~eto''' = colina, morro<nowiki>; </nowiki>'''~aro''' = serra, cordilheira; '''~ano, ~arano''' = montanhês, serrano (indivíduo); '''~eca, ~plena''' = montanhoso; '''~grimpado''' = alpinismo 
''ruse:'' гора; '''~а''' = горный 

<hr>
 
''radiko: ''montr- 
''baza vorto:'' '''montr-i''' 

''difino: '' Indiki; vidigi; diri, kie io estas; elmontri: vidigi. 

''ekzemploj:'' Mi deziras montri al ŝi mian amon. — Kolero montras malsaĝulon. — Montru, kion vi havas en la mano! — Montroj kaj konsiloj estas facilaj. — Se ni aldonas la literon “t” al: iu, io, ie, ..., ni ricevas vortojn montrajn: tiu, tio, tie, ... . — La tuta projekto montriĝos neakceptinda. — Rigardu la montrilojn de la horloĝo. — Ŝi ŝatas rigardi la montrofenestrojn de vendejoj. 

''angle:'' to show, to indicate 
''ĉine:'' 指示，指 
''france:'' montrer, indiquer ; '''~a''' = indicatif(-ive), indicateur(-trice); '''~iĝi''' = se montrer, apparaître; '''~ilo''' = (un) index, curseur, (une) aiguille indicatrice; '''~fenestro''' = (une) vitrine; '''(el)~iĝ-ema''' = exhibitioniste. 
''germane:'' zeigen 
''hispane:'' mostrar, indicar, exhibir, enseñar 
''hungare:'' mutat 
''portugale:'' mostrar; apontar, indicar; exibir '''~o, ~ado, ~aĵo''' = indicação, exposição; '''~ilo''' = ponteiro (de relógio etc.), cursor (informática); '''~iĝi''' = mostrar-se; '''~iĝemo''' = exibicionismo; '''~ofenestro''' = vitrina, montra; '''~osalono''' = salão de exposições 
''ruse:'' показывать, указывать; '''~о''' = показ, указание; '''~а''' = указательный 

<hr>
 
''radiko: ''morgaŭ 
''baza vorto:'' '''morgaŭ''' 

''difino: '' En/dum la tago post la nuna tago. 

''ekzemploj:'' Ĝis morgaŭ! — Ĉiu morgaŭo havas sian zorgon. — Pli bona estas malgranda "jen prenu" ol granda "morgaŭ venu". — Ne bedaŭru hieraŭan, ne atendu morgaŭan, ne forlasu hodiaŭan. — Tio okazos postmorgaŭ, la morgaŭon de via alveno. 

''angle:'' tomorrow 
''ĉine:'' 明天 
''france:'' demain ; '''~o''' = le lendemain ; '''~a''' = de demain; '''post ~''' = après-demain; '''ĝis ~ ''' = à demain. 
''germane:'' morgen (vgl. mateno = Morgen) 
''hispane:'' mañana (día siguiente) 
''hungare:'' holnap 
''portugale:'' amanhã; '''la ~o''' = o amanhã; '''~a''' = que ocorrerá amanhã; '''post~''' = depois de amanhã<nowiki>; </nowiki>'''ĝis ~!''' = até amanhã! 
''ruse:'' завтра (нареч); '''~о''' = завтра (сущ); '''~а''' = завтрашний 

<hr>
 
''radiko: ''mort- 
''baza vorto:'' '''mort-i''' 

''difino: '' senviviĝi, ĉesi vivi 

''ekzemploj:'' Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem kaj ankaŭ estis mortigita de neniu; unu tagon, promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj mortis. — Ŝi ne subite ekmortis, sed ŝi malrapide mortadis. — Staras la morto jam en la korto, signifas, ke baldaŭ okazos morto en la domo. — La korpo estas mortodeva, la animo estas senmorta. — Li estas morte malsana, li ne vivos pli, ol unu tagon. — Vivanton ni malhonoras, mortinton ni adoras. — Oni eldonis postmortan verkaĵon. 

''angle:'' to die 
''ĉine:'' 死 
''france:'' mourir, décéder ; '''~a''' = mortel(le), fatal(le) ; '''~o''' = (la) mort, (le) trépas ; '''~e''' = mortellement; '''~igi''' = tuer; '''~ig-ita''' = tué(e); '''ek~i''' = tomber mort(e); '''~adi''' = agonir; '''~dev-a''' = mortel(le); '''sen~a''' = immortel(le); '''~ant-o''' = (un) mourant; '''~int-o''' = (un) mort, défunt; '''post~a''' = posthume. 
''germane:'' sterben 
''hispane:'' morir 
''hungare:'' meghal 
''portugale:'' morrer, falecer; '''~o''' = morte, falecimento; '''~a''' = mortal (relativo à morte); '''~igi''' = matar; '''~adi''' = agonizar; '''~ema, ~ideva''' = mortal (que morrerá algum dia); '''~anto''' = o que está morrendo; '''~into''' = morto, finado, defunto; '''~onto''' = o que está para morrer; '''ek~i''' = morrer subitamente; '''~kvanto''' = mortalidade; '''~osalto''' = salto mortal; '''for~i''' = estinguir-se; '''ĝis~e''' = até a morte; '''post~a''' = póstumo; '''sen~a''' = imortal; '''trans~a''' = além da morte 
''ruse:'' умереть; '''~о''' = смерть; '''~а''' = мёртвый; '''~е''' = смертельно 

<hr>
 
''radiko: ''mov- 
''baza vorto:'' '''mov-i''' 

''difino: '' Meti al alia loko; ŝanĝi pozicion de io/iu; agigi. 

''ekzemploj:'' Li ne povas sin movi facile. — La vento movas la branĉojn. — Ne faru tiel grandajn movojn. — La esperantista movado celas atingi reciprokan komprenadon inter ĉiuj homoj kaj popoloj. — Eĉ ŝtono verdiĝas, se ĝi longe ne moviĝas. — Tiu knabo estas tre moviĝema, tamen facilmova. — Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove. — Kiel oni nomas tiun ĉi stelon, kiu multe movbrilas. 

''angle:'' to move (something); '''~iĝi''' = to move, be moving 
''ĉine:'' 移动 
''france:'' mouvoir, bouger, remuer ; '''~a''' = moteur ; '''~o, ~ad-o''' = (un, le) mouvement; '''~igî''' = se mouvoir, remuer; '''ne~ebla''' = inamovible; '''sen~a''' = immobile; '''~brili''' = scintiller. 
''germane:'' etwas bewegen 
''hispane:'' mover 
''hungare:'' mozog 
''portugale:'' mover, movimentar, deslocar;'''~o, ~iĝo''' = movimentação, deslocamento; '''~ado''' = movimentação; movimento (político, social etc.); '''~iĝi''' = mover-se, mexer-se; '''~iĝema''' = agitado, inquieto, irrequieto '''~emo''' = mobilidade;<nowiki>; </nowiki>'''sen~a''' = imóvel<nowiki>; </nowiki>'''~brili''' = cintilar; '''facil~a''' = ágil 
''ruse:'' двигать, передвигать, приводить в движение;'''~о''' = движение, ход; '''~а''' = двигательный, движущий 

<hr>
 
''radiko: ''mult- 
''baza vorto:'' '''mult-a''' 

''difino: '' En granda kvanto; multaj: pli ol 4 aŭ 5; pli ol kutime; multnombro: granda nombro; pluralo. 

''ekzemploj:'' Lia tro multa parolado lacigas min. — Multaj vokitoj, sed ne multaj elektitoj. — La "tuj" de sinjoroj estas multe da horoj. — Multe komencite, malmulte plenumite. — Kiu multon deziras, nenion akiras. — Kiu multe babilas, pensas malmulte. — Printempe multkoloraj floroj multiĝas en kampoj. — Mi jam multfoje diris tion al vi. 

''angle:'' many 
''ĉine:'' 多，多量，多于4或5 
''france:'' en grande quantité, nombreŭ(-euse) ; '''~e''' = beaucoup; '''~o''' = (une grande) quantité; '''mal~e''' = peu; '''~foj-e''' = de nombreuses fois. 
''germane:'' viel, zahlreich(e,r,s) 
''hispane:'' mucho 
''hungare:'' sok 
''portugale:'' muito; '''~aj''' = muitos; '''~e''' = muito (quantidade); '''~o''' = muita coisa<nowiki>; </nowiki>'''~ege''' = muitíssimo<nowiki>; </nowiki>'''~oblo''' = múltiplo; '''~obligi''' = multiplicar; '''~angulo''' = polígono; '''~enombro''' = plural (gramática); '''~flanka''' = multilateral, complexo; '''~foje''' = muitas vezes; '''~forma''' = multiforme; '''~kolora''' = multicor 
''ruse:'' многий, многие; '''~i''' = быть во множестве, быть многочисленными; '''~о''' = много, множество; '''~е''' = много 

<hr>
 
''radiko: ''mur- 
''baza vorto:'' '''mur-o''' 

''difino: '' Masonita vertikala surfaco; fortika limaĵo inter spacoj (inter ĉambroj aŭ inter domo kaj ekstero). 

''ekzemploj:'' Alpremi iun al muro. — Ni inter popoloj la murojn detruos. — Kiu trans muro aŭskultas, eble malagrablaĵon aŭdos. — Lia vizaĝo aperis ridete sur la mura ekrano. — Li staras ĉe la murangulo. — Ili konstruis ŝtonan muregon ĉirkaŭ la urbon. — Ĝi estis enmurigita ie. — Ĉi tie ofte ventas do ni havas (ĉirkaŭ)murigitan ĝardenon. 

''angle:'' wall 
''ĉine:'' 墙 
''france:'' (un) mur; '''~a''' = mural(e); '''~eg-o''' = (une) muraille; '''~igi''' = clore d'un mur; '''en~ig-ita''' = emmuré(e); 
''germane:'' Mauer 
''hispane:'' muro, pared 
''hungare:'' fal 
''portugale:'' parede, muro; '''~a''' = mural; '''~i''' = murar<nowiki>; </nowiki>'''~ego''' = muralha 
''ruse:'' стена; '''~а''' = стенной, настенный 

<hr>
 
''radiko: ''muze- 
''baza vorto:'' '''muze-o''' 

''difino: '' domo, kie oni elmontras (ekspozicias) kolekto(j)n (artajn, sciencajn) 

''ekzemploj:'' La muzeo entenas belan kolektaĵon de artaĵoj. — En tiu urbo estas multaj muzeoj. — Ĉe la fino de tiu koridoro vi trovos la muzean salonon. — Jen la muzebileto, kiun vi devas prezenti por trarigardi. 

''angle:'' museum 
''ĉine:'' 博物馆 
''france:'' (un) musée, muséum 
''germane:'' Museum 
''hispane:'' museo 
''hungare:'' múzeum 
''portugale:'' museu 
''ruse:'' музей; '''~а''' = музейный 

<hr>
 
''radiko: ''muzik- 
''baza vorto:'' '''muzik-o''' 

''difino: '' Plaĉa kombino de sonoj (sinsekvaj kaj samtempaj) de sama aŭ diversa alteco (farata per voĉo(j) aŭ per instrumento(j)); muziki: fari aŭ ludi muzikon. 

''ekzemploj:'' Ĉiuj muzikoj plaĉas al mi. — Ŝi scias elektronikon kiel bovino muzikon. — Mia filo estas muzikema, li muzikis per fluto la saman muzikaĵon, kiun vi ludis. — Oni muzikigis tiun poemon. — Ĉiu el la muzikistaro prenis sian muzikilon ekde la momento, kiam la muzikestro eniris. 

''angle:'' music 
''ĉine:'' 音乐 
''france:'' (une) musique ; '''~a''' = musical(e) ; '''~i''' = faire de la musique; '''~aĵo''' = (un) morceau de musique; '''~ema''' = musicien(ne); '''~igi''' = mettre en musique; '''~isto''' = (un) musicien; '''~ist-aro''' = (le) monde de la musique, (un) orchestre, (une) troupe de musiciens; '''~ilo''' = (un) instrument de musique; '''~estro''' = (un) chef d'orchestre. 
''germane:'' Musik 
''hispane:'' música 
''hungare:'' muzsika, zene 
''portugale:'' música; '''~a''' = musical; '''~i''' = tocar música; '''~aĵo''' = obra musical; '''~eco''' = musicalidade; '''~ema''' = musical (que gosta de música); '''~estro''' = maestro; '''~igi''' = musicar; '''~ilo''' = instrumento musical; '''~isto''' = músico (que toca música); '''éistaro''' = banda, orquestra<nowiki>; </nowiki>'''~skatolo''' = caixa de música 
''ruse:'' музыка; '''~i''' = исполнять музыку, музицировать; '''~а''' = музыкальный; '''~е''' = музыкально

Vt: M1 - Historio de redaktoj

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La bona vorto de la tago ''radiko: ''metod- ''baza vorto:'' '''metod-o''' ''difino: '' Pripensita aro da manieroj por atingi iun cel...'

Renato: Nova paĝo kun '* reiru al La bona vorto de la tago

''radiko: ''metod-
''baza vorto:'' '''metod-o'''
''difino: '' Pripensita aro da manieroj por atingi iun cel...'